Breda

Straatnamen en dialect Breda

Nu woon ik al zo’n 20 jaar in Breda en zeggen anderen (van buiten Breda) dat ik best plat praat, maar dat vind ik zelf best meevallen. Veel van onderstaande dialect straatnamen had ik ook nog niet eerder van gehoord.
Heb jij wel eens gehoord over Tietaai of het Slikstraatje? Nee, lees dan even verder.

 Haagdijk Breda

Onderstaand stuk kwam ik tegen op de site erfgoed.breda.nl
Altijd leuk om op die site wat meer over de geschiedenis van Breda te lezen.

Straatnamen en dialect Breda

Bron: Straatnamen en dialect

Veel straatnamen in Breda zijn door dialect gekleurd. Dat heeft verschillende oorzaken. Sommige straten zijn al zo oud, dat ze dateren van vóór de invoering van het huidige Standaardnederlands. Andere straatnamen zijn moderner, maar toch nog regionaal gekleurd. Ook het hergebruik van oude toponiemen zorgt voor straatnaamgeving die klinkt als dialect.

Woordenschat

Een gedeelte van de straatnamen is al zeer oud en nooit aangepast aan het Standaardnederlands, zoals de Hoolstraat, de Weerdstraat en de Schele Brug. In Standaardnederlands zouden die de Heulstraat, de Waardstraat en de Scheve Brug heten.

In Breda hebben we een heleboel dreven, elders heten die lanen.

Ook in moderne straatnamen komen nog dialectvormen voor, zoals de Hovenierstraat (‘hovenier’ in de betekenis van tuinbouwer) en de Oude Trambaan op Hazeldonk (in plaats van Oude Tramweg).

Marellenweg Breda
Marellenweg

De Marellenweg is genoemd naar de marel, dialect voor morel ofwel zure kers.

Na de Tweede Wereldoorlog worden in Breda veel oude toponiemen hergebruikt als straatnamen, waarmee veel dialectwoorden op de straatnaamborden terecht komen, zoals Holtken, Peerdsbroek en Kemelstede (in Standaard Nederlands Bosje, Paardenbroek, ‘broek’ is moerassig gebied en Kamelenhoeve).

Uitspraak

Behalve typische dialectwoorden hebben we ook de Bredase uitspraak van straatnamen. Tramsingel spreken we uit met de ‘a’ van appel (zoals in Vlaanderen).
Markt wordt in het dialect uitgesproken als mart of mert, straat als straot.
Haagdijk als Addijk en kade als kaai.
Het meest opvallende Bredase element is het weglaten van de ‘h’: Aove (Haven), Aogweg (Haagweg) en Eistraot (Heistraat).
Verkleinwoorden eindigen vaak op –ke: het Ettens Dreefke (Liesbos), Leike voor Molenlei en de Tonnekes aan de Dr. Batenburglaan.
Ook afwijkend is het lidwoord in het Valkenberg waar je de zou verwachten, het Ginneken en het voorzetsel op Overa en niet in.

De tonnekesbuurt Breda
Dr. Batenburglaan (de Tonnekesbuurt)

 

Veel straten hebben een bijnaam in de volksmond, zoals

de Gasjes (Gasthuisvelden),
de Reet van Mermans (Duitenhuisstraat),
de Klampetter (Kerkhofweg en Jacqueline de Grezlaan),
het Slikstraatje (Schoolstraat in Prinsenbeek),
de Tietaai (Mastbosstraat),
de Tonnekesbuurt (Dr. Batenburglaan),
Pindorp (het industrieterrein aan de Nieuwe Bredasebaan).

In de Carnavalstijd worden veel van dit soort namen weer gebruikt.

De Duitenhuisstraat ontleent zijn bijnaam aan een vroegere eigenaar,
Klampetter is afgeleid van Klappeistraat (klappei is klaphek),
het Slikstraatje was blijkbaar niet verhard
en aan de Tietaai was een winkeltje waar kippeneieren verkocht werden (‘tiet’ is ‘kip’ en ‘aai’ is ‘ei’).
Over de herkomst van de namen Tonnekesbuurt en Pindorp zijn de geleerden het nog niet eens.

Speciale straatnaamborden?

In Geraardsbergen zijn straatnaamborden aangebracht met dialectondertiteling: Pateelstraat – ’t Patielkestrùtjen,  maar ook Dierkoststraat – ’t Kapellestrùtjen. Ook dichter bij huis, in Bergen op Zoom, vinden we tweetalige straatnaamborden: Sint-Annastraat – Pliesiestratje en Morganstraat – Keuverrekestratje. In Breda zijn dit soort borden echter nooit voorgesteld.

 

Advertenties

1 thought on “Straatnamen en dialect Breda”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s